Museumzondag Blog

Op ieder potje...

Anna en Marina

Debat, discours en in gesprek; dus geen kunstgenot op een mooie zondag...

1 mei 2010, door Mark Peeters

Anna was 'in gesprek' met Marina (nu in retro in Moma, New York)

De eerste keer dat ik met volle teugen van sociologische kunst had kunnen smullen was eind september 1978 tijdens een evenement vol 'performances', 'Behavior Workshops' en 'acties'. De grote Joseph Beuys was er ook. Wat hij daar precies deed weet ik niet meer maar hij was er en men was daar behoorlijk opgewonden over. Wie daar ook acte de presence gaf was Marina Abramovic toen nog met haar partner Ulay. Ze deden een act waar het publiek in kon 'participeren'. Het publiek werd in twee groepen verdeeld en die stonden tegenover elkaar. Er leek een soort wedstrijd te zijn bedacht. Er waren volop emmers en er waren veel zware stenen. De stenen moesten in de emmers en naar de andere groep gedragen worden; daar werden de emmers geleegd en... tja, ik weet het niet meer zo goed maar het was een zinloze actie van legen en vullen. Ik was verbaasd over het fanatisme van de deelnemers; meest academiestudenten zoals ik. Niemand lachte; men was ijzig ernstig alsof het om een religieus ritueel ging.

Ulay en Marina hebben daarna veel voor elkaar gekregen. Er was even tumult en gedoe omdat ze een plan hadden bedacht dat veel subsidiegeld kostte (meer dan 100.000 gulden).  Ze hadden een plan ingediend om over de Chinese muur te lopen. Marina begon aan de ene kant en Ulay aan de andere kant en in het midden zouden ze elkaar treffen. Ik geloof dat het stel toen uit elkaar is gegaan; het is nooit leuk nieuws als mensen uit elkaar gaan maar in dit verband is dat toch vermakelijk. Marina is daarna als solo kunstenares succesvoller geweest dan Ulay. Het enige dat ik me vaag herinner van Ulay, is dat hij in het kader van een caravankunstproject daklozen wilde inschakelen om op een caravan te passen op het dak van een parkeergarage; zoiets. Toen ik ging kijken was de caravan van deelnemer Ulay gesloten. Zijn uitverkoren dakoze had een briefje op de deur geplakt: 'Ben zo terug'.

Op ieder potje past een dekseltje; er is publiek voor dit soort kunst en men vind het geweldig, emotioneel en relevant. Kunstcritica Anna Tilroe hoort tot die groep. Ze gaat niet naar musea om in stilte van iets moois te genieten en haar gevoel en gedachten onder woorden te brengen; nee ze wil 'discours' en 'debat'. Er moeten raakvlakken zijn met de huidige tijd etc etc. Kortom ze wil iets sociologisch. Ze is van huisuit sociologe, als ik me niet vergis, of ze heeft Frans gestudeerd, zoiets. Ik kreeg niet de indruk dat ze van kunst hield; dat hoeft in haar beleving ook niet. Ik herinner me dat ze een interiew had afgenomen met Marina Abramovic en ik wist dat Anna een groot fan was van Marina met haar succes, grachtenpand en haar enorme netwerk. In Anna's terminologie heet haar stuk geen 'interview' maar 'gesprek'. Ik begrijp dat wel.

Toen het 'gesprek' was gepubliceerd werd Anna gefeliciteerd door de cultuurchef. De chef, niet op de hoogte van Anna's bewondering voor Marina, meende dat Anna in haar stuk Marina genadeloos had ontmaskerd en onderuitgehaald want chef, gespecialiseerd in de filmkunst dus wel iets gewend, vond Marina een vreselijke aanstelster. Anna sprak haar niet tegen maar ik zag haar hals rood worden. Het was me vaker opgevallen dat Anna altijd een rode hals krijgt als ze opgewonden is.