Museumzondag Blog

Geen gezicht op Delft...

30 apr 2009, door Mark Peeters

Hoe kon Vermeer dit zo gezien hebben?

Zo zagen we in de trein, in dezelfde coupe als de aan gras gesneden vinger, dit overbekende en inmiddels deugdelijk gerestaureerde gezicht op Delft van Johannes Vermeer. Ja ja, we moeten maar weer eens naar het Mauristhuis in Den Haag... Over Vermeer is vaak gezegd dat doordat hij in turbulente tijden leefde en het persoonlijk zwaar te verduren had, zo'n rust en stilte in zijn voorstellingen heeft weten te leggen. Hij moet uit een gevoel van nostalgie hebben geschilderd; lenzen (net uitgevonden; stadsgenoot/tijdgenoot Antoni van Leeuwenhoek) zouden de schilderkunst (het construeren van perspectief) weleens op hun kop kunnen zetten. De kostuums die hij schilderde waren van 100 jaar eerder. Kan zijn.
Ik heb nooit iets kunnen vinden/lezen over een merkwaardig detail in Gezicht op Delft. Het viel me op dat we de mensen op de voorgrond vanaf een hoog standpunt zien en van de poort in de stadsmuur -of stenen brug-, zien we het plafond boven de gracht. Het zou zo te zien om een enorm hoge poort moeten gaan (zoiets kan je nauwkeurig uitrekenen als je daar zin in hebt). De boom er achter, en het gebouw ervoor, maakt de poort weer tot de hoogte van een grachtenbruggetje... hooguit een meter of 3, 4. Pre-cubisme, naieve kunst of een ingebouwde grap/kritiek van Vermeer (onwaarschijnlijk allemaal)? Kijk, ik zou daar nou eens een gedegen studie over willen lezen. Heeft niemand dit ooit eerder opgemerkt? Ik kan me dat niet voorstellen. Ik denk dat hij gewoon een foutje heeft gemaakt of dat de mensen op de voorgrond later zijn toegevoegd wellicht door iemand anders (waarom niet? het ziet er zo gekunsteld uit)
Vermeer zou dit hebben geschilderd vanaf een hoog standpunt vanuit een raam. De mensen op de voorgrond zouden later zijn toegevoegd... ook zou hij het geheel hebben samengevoegd na waarneming vanuit verschillende standpunten...
De stenen van deze muur worden trouwens binnenkort te koop aangeboden want de afdeling archeologie van de gemeente Delft is van plan delen van de stadsmuur te verkopen, meldt het Algemeen Dagblad. De gemeente verwacht bij de aanleg van een nieuwe spoortunnel enkele duizenden kloostermoppen op te graven. Volgens stadsarcheoloog Peter Deunhouwer zijn deze stenen "historisch gezien totaal niet interessant". Tegenover het AD laat hij weten het niet nodig te vinden de stenen te bewaren. De spoortunnel wordt aangelegd op de locatie waar zich vroeger een stadswal- en muur bevonden. De archeologische afdeling van de gemeente Delft is er hierdoor zeker van veel kloostermoppen te zullen vinden. Eerder onderzoek heeft aangetoond dat de fundamenten van de muur er nog zijn. Hoeveel straks betaald moet worden voor een stukje Delftse stadsmuur is nog niet bekend. De opgravingen beginnen maart 2010.

Nog iets: is het niet raar dat dit schilderij heet 'Gezicht op Delft' ondanks het feit dat niemand van de personen op de voorgrond zijn of haar gezicht richt op Delft? Niemand kijkt naar Delft! Ze staan daar maar een beetje met elkaar te kletsen. Delftenaren zijn enorme kletskousen; dat weet ik toevallig.